Shloka 59
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
ततोब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं भास्करद्युतिम् / अष्टमं नाम यत् प्रोक्तं महादेवेति ते मया
Transliteration
tatobravītpunarbrahmā taṃ devaṃ bhāskaradyutim / aṣṭamaṃ nāma yat proktaṃ mahādeveti te mayā
Translation
پھر برہما نے سورج جیسی درخشانی والے اُس دیو سے دوبارہ کہا— ‘میں نے تمہیں جو آٹھواں نام بتایا تھا، وہ “مہادیو” ہے۔’
Word by Word
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
तम्to him/that one
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
देवम्the deity
देवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
भास्करद्युतिम्having sun-like radiance
भास्करद्युतिम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभास्कर + द्युति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भास्करस्य द्युतिः = भास्करद्युतिः), Feminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; adjective to ‘देवम्’
अष्टमम्eighth
अष्टमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टम (प्रातिपदिक)
FormNeuter/Masculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; qualifying ‘नाम’ (understood/next word)
नामname
नाम:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
यत्which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular; relative pronoun referring to ‘नाम’
प्रोक्तम्was declared
प्रोक्तम्:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), Neuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular; agreeing with ‘नाम’
महादेवMahādeva
महादेव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा + देव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् देवः = महादेवः), Vocative/Nominative stem used in quotation; here as name in direct speech
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle)
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun, Dative (4th/चतुर्थी), Singular; enclitic ‘to you’
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular