Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

Rudra-prasava-varṇana

The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita

आकाशं तस्य नाम्नस्तु तनुः षष्ठी भवत्विति / इत्युक्ते सुषिरं तस्य शरीरस्थमभूच्च यत्

ākāśaṃ tasya nāmnastu tanuḥ ṣaṣṭhī bhavatviti / ityukte suṣiraṃ tasya śarīrasthamabhūcca yat

اس کے نام کی چھٹی تنو ‘آکاش’ ہو—یہ کہا گیا تو اس کے جسم کے اندر جو خلا تھا وہی آکاش کی صورت بن گیا۔

ākāśamsky/space
ākāśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootākāśa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
tasyaof him/of that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
nāmnaḥof the name
nāmnaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootnāman (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात), adversative/emphatic
tanuḥbody/form
tanuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottanu (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
ṣaṣṭhīthe genitive (sixth case)
ṣaṣṭhī:
Pradhāna (प्रधान/विधेय)
TypeNoun
Rootṣaṣṭhī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); case-name ‘genitive’
bhavatulet it be
bhavatu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू धातु)
FormImperative (लोट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (उद्धरण-निपात)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (उद्धरण-निपात)
uktewhen it was said
ukte:
Kāla/Hetu (काल/हेतु)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु) + kta (क्त)
FormPast passive participle (क्त-कृदन्त), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन), Neuter (नपुंसकलिङ्ग); absolute-locative sense (सप्तमी-सम्बन्ध/सप्तमी-absolute)
suṣirama hollow/opening
suṣiram:
Pradhāna (प्रधान/विधेय)
TypeAdjective
Rootsuṣira (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा) or Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); used predicatively
tasyaof him/of that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
śarīra-sthamsituated in the body
śarīra-stham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśarīra (प्रातिपदिक) + stha (स्थ धातु)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘śarīre stham’; Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative, Singular; kṛdanta from √sthā/√stha ‘standing/being’
abhūtbecame/was
abhūt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू धातु)
FormAorist (लुङ्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
yatwhich/that (which)
yat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); relative pronoun