Shloka 38
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
इत्युक्ते यत्स्थिरं तस्य शरीरे ह्यस्थिसंज्ञितम् / विवेश तत्तदा भूमिं यस्मात्सा शर्व उच्यते
Transliteration
ityukte yatsthiraṃ tasya śarīre hyasthisaṃjñitam / viveśa tattadā bhūmiṃ yasmātsā śarva ucyate
Translation
یوں کہے جانے پر اس کے جسم کا جو ثابت حصہ ‘ہڈی’ کہلاتا تھا، وہ اسی وقت زمین میں سما گیا؛ اسی سبب سے وہ ‘شَرو’ کہی جاتی ہے۔
Word by Word
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative/thus)
uktewhen (it was) said
ukte:
Adhikaraṇa (अधिकरण/absolute)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formक्त (past passive participle) ‘ukta’; सप्तमी (Locative), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
yatthat which
yat:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम
sthiramfirm
sthiram:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsthira (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘yat’ इत्यस्य विशेषण
tasyaof him/of that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
śarīrein the body
śarīre:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootśarīra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis)
asthi-saṃjñitamcalled ‘bone’
asthi-saṃjñitam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootasthi (प्रातिपदिक) + saṃjñita (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (asthi-saṃjñitam = ‘asthi’ इति संज्ञा यस्य)
viveśaentered
viveśa:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi + viś (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
tatthat
tat:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अन्वयतः कर्तृ/कर्म-रूपेण
tadāthen
tadā:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
bhūmimthe earth
bhūmim:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
yasmātfrom which; because of which
yasmāt:
Apādāna/Hetu (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (Ablative, 5th), एकवचन; हेत्वर्थ (from which/because of which)
sāshe/that (earth)
sā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
śarvāŚarvā
śarvā:
Pratipādya (प्रातिपाद्य/Predicate nominal)
TypeNoun
Rootśarvā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नामरूपेण
ucyateis called
ucyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलट् (Present), कर्मणि प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन