Shloka 34
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
विवर्णरसगन्धाश्च वर्ज्या अल्पाश्च सर्वशः / अपां योनिः समुद्रस्तु तस्मात्तं कामयन्ति ताः
Transliteration
vivarṇarasagandhāśca varjyā alpāśca sarvaśaḥ / apāṃ yoniḥ samudrastu tasmāttaṃ kāmayanti tāḥ
Translation
جن پانیوں کا رنگ، ذائقہ اور بو بگڑ گئی ہو، اور جو بہت کم ہوں—وہ ہر طرح سے ترک کرنے کے لائق ہیں؛ پانیوں کی اصل (یونی) سمندر ہے، اسی لیے وہ اسی کی طرف مائل ہوتے ہیں۔
Word by Word
विवर्णdiscolored
विवर्ण:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविवर्ण (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; (समासाङ्गत्वेन) नपुंसक/पुं/स्त्री—प्रयोगानुसार; अत्र बहुवचन-विशेषणाङ्ग
रसtaste
रस:
समासाङ्ग (Compound member)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)
गन्धाःsmells/odors
गन्धाः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
वर्ज्याःto be avoided
वर्ज्याः:
विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootवर्ज्य (प्रातिपदिक; वर्ज्-धातोः यत्/ण्यत्-प्रत्ययान्त)
Formकृदन्त-विशेषण; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; (लिङ्गं सन्दर्भानुसार)
अल्पाःfew/scanty
अल्पाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअल्प (प्रातिपदिक)
Form(लिङ्गं सन्दर्भानुसार), प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
सर्वशःin every way
सर्वशः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: in every way)
अपाम्of waters
अपाम्:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; नित्यबहुवचन
योनिःsource/womb
योनिः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
समुद्रःthe ocean
समुद्रः:
सम्बन्ध/अभेद (Apposition)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
हेतु (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; सर्वनाम
तम्him/that (ocean)
तम्:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम
कामयन्तिdesire/seek
कामयन्ति:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootकम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; णिच्-प्रत्यय (causative/denominative sense: desire)
ताःthey (waters)
ताः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सर्वनाम