Shloka 29
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
द्वितीयं नामधेयं ते मया प्रोक्तं भवेति यत् / एतस्यापो द्वितीया ते तनुर्नाम्ना भवत्विति
Transliteration
dvitīyaṃ nāmadheyaṃ te mayā proktaṃ bhaveti yat / etasyāpo dvitīyā te tanurnāmnā bhavatviti
Translation
میں نے تمہارا دوسرا نام ‘بھَو’ کہا ہے؛ اور اس کی تمہاری دوسری تَنُو ‘آپَہ’ کے نام سے معروف ہو۔
Word by Word
द्वितीयम्second
द्वितीयम्:
विशेषण (Modifier)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; qualifies नामधेयम्
नामधेयम्name/appellation
नामधेयम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामधेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
तेyour
ते:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; enclitic pronoun
मयाby me
मया:
कर्ता/करण (Agent-instrumental)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/करण), एकवचन
प्रोक्तम्spoken/declared
प्रोक्तम्:
विशेषण (Predicate/Modifier)
TypeAdjective
Rootप्र+वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; agrees with नामधेयम्
भवBhava
भव:
उद्धृतपद (Quoted name)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st) एकवचन; quoted name (नाम)
इतिthus (called)
इति:
उद्धरणचिह्न (Quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्यय (quotative)
यत्which
यत्:
सम्बन्ध (Relative connector)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd) एकवचन; relative pronoun referring to ‘नामधेयम्’
एतस्यof this (one)
एतस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
आपःwaters
आपः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआप्/अप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (pluralia tantum), प्रथमा (1st), बहुवचन
द्वितीयाsecond
द्वितीया:
विशेषण (Modifier)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; agrees with तनुः
तेyour
ते:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; enclitic pronoun
तनुःbody/form
तनुः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
नाम्नाby the name
नाम्ना:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; instrumental of designation ‘by name/as’
भवतुlet it be
भवतु:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
उद्धरणचिह्न (Quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्यय (quotative)