Next Verse

Shloka 1

Rudra-prasava-varṇana

The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita

इति श्री ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे रुद्रप्रसववर्णनं नाम नवमो ऽध्यायः ऋषिरुवाच अस्मिन्कल्पे त्वया नोक्तः प्रादुर्भावो महात्मनः / महादेवस्य रुद्रस्य साधकैरृषिभिः सह

iti śrī brahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde rudraprasavavarṇanaṃ nāma navamo 'dhyāyaḥ ṛṣiruvāca asminkalpe tvayā noktaḥ prādurbhāvo mahātmanaḥ / mahādevasya rudrasya sādhakairṛṣibhiḥ saha

یوں شری برہمانڈ مہاپُران میں، وایو کے بیان کردہ پوروَ بھاگ کے دوسرے انوشنگ پاد میں ‘رُدر پرَسَوَ وَرْنن’ نام نوواں ادھیائے۔ رِشی نے کہا— اے مہاتمن! اس کلپ میں سادھک رِشیوں کے ساتھ مہادیو رُدر کے ظہور کا ذکر آپ نے نہیں کیا۔

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), quotation/closure particle (इति-प्रयोग)
śrīholy, revered
śrī:
Visheshana (विशेषण/epithet)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन); honorific prefix
brahmāṇḍein the Brahmāṇḍa (Purāṇa)
brahmāṇḍe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbrahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी), Singular
mahāpurāṇein the Mahāpurāṇa
mahāpurāṇe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahāpurāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (सप्तमी), Singular; compound: mahā + purāṇa
vāyu-proktespoken by Vāyu
vāyu-prokte:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu (प्रातिपदिक) + √vac (वच्, धातु) → prokta (कृदन्त)
FormPast passive participle (क्त, PPP) 'prokta'; Neuter, Locative, Singular agreeing with mahāpurāṇe; tatpuruṣa: vāyunā proktam
pūrvabhāgein the former section
pūrvabhāge:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpūrvabhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (सप्तमी), Singular; tatpuruṣa: pūrva + bhāga
dvitīyein the second
dvitīye:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvitīya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular; ordinal adjective qualifying (bhāge/pāde)
anuṣaṅga-pādein the Anuṣaṅga pāda (sub-division)
anuṣaṅga-pāde:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootanuṣaṅga (प्रातिपदिक) + pāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular; tatpuruṣa: anuṣaṅgasya pādaḥ
rudra-prasava-varṇanamthe description of Rudra's birth
rudra-prasava-varṇanam:
Karta (कर्ता/heading)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक) + prasava (प्रातिपदिक) + varṇana (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (प्रथमा), Singular; tatpuruṣa chain: rudrasya prasavaḥ, tasya varṇanam
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/title marker)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय/निपात)
FormAvyaya (निपात) used in naming/entitling
navamaḥninth
navamaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnavama (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; ordinal qualifying adhyāyaḥ
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता/heading)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
ṛṣiḥthe sage
ṛṣiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच्, धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
asminin this
asmin:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
FormPronoun; Masculine/Neuter, Locative (सप्तमी), Singular
kalpeaeon, kalpa
kalpe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkalpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
tvayāby you
tvayā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
FormPronoun; Instrumental (तृतीया), Singular
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध)
uktaḥsaid, stated
uktaḥ:
Kriya (क्रिया/predicative)
TypeVerb
Root√vac (वच्, धातु) → ukta (कृदन्त)
FormPast passive participle (क्त, PPP); Masculine, Nominative, Singular; used predicatively with implied 'asti'
prādurbhāvaḥmanifestation, appearance
prādurbhāvaḥ:
Karta (कर्ता/topic)
TypeNoun
Rootprādurbhāva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
mahātmanaḥof the great-souled one
mahātmanaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmahātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (षष्ठी), Singular; karmadhāraya: mahān ātmā yasya (as lexical)
mahādevasyaof Mahādeva
mahādevasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmahādeva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular; karmadhāraya: mahān devaḥ
rudrasyaof Rudra
rudrasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
sādhakaiḥwith practitioners, devotees
sādhakaiḥ:
Sahakari (सहकारी/associative instrumental)
TypeNoun
Rootsādhaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (तृतीया), Plural (बहुवचन)
ṛṣibhiḥwith sages
ṛṣibhiḥ:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
sahatogether with
saha:
Sahartha (सहार्थ/association marker)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
FormAvyaya; preposition-like indeclinable meaning 'together with' (सह)