Shloka 46
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
बृहस्पतिरुवाच कथ यिष्यामि ते तात यन्मां त्वं परिपृच्छसि / विनयेन यथान्यायं गम्भीरं प्रश्नमुत्तमम्
Transliteration
bṛhaspatiruvāca katha yiṣyāmi te tāta yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi / vinayena yathānyāyaṃ gambhīraṃ praśnamuttamam
Translation
برہسپتی نے کہا—اے تات! تم نے ادب اور انصاف کے مطابق جو گہرا اور اعلیٰ سوال مجھ سے پوچھا ہے، میں وہ تمہیں بیان کروں گا۔
Word by Word
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (वचने)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कथम्how
कथम्:
सम्बन्ध (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb: how)
वक्ष्यामिshall I tell
वक्ष्यामि:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (वचने)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
तेto you
ते:
सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी (Dative) एकवचन (तुभ्यम्)
तातO dear one/son
तात:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
यत्since/that
यत्:
सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक अव्यय (relative particle: since/that)
माम्me
माम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
परिपृच्छसिask (thoroughly)
परिपृच्छसि:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√प्रच्छ् (प्रश्ने) उपसर्गः परि-
Formलट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन
विनयेनwith humility
विनयेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत्
यथाas
यथा:
सम्बन्ध (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (as)
अन्यायम्according to propriety/justice
अन्यायम्:
सम्बन्ध (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअन्याय (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः (यथा + अन्यायम्), अव्ययवत् प्रयोगः; अर्थः ‘अन्यायेन’ इत्यस्य विरोधेन ‘न्यायानुसारम्’
गम्भीरम्profound
गम्भीरम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगम्भीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘deep, profound’
प्रश्नम्question
प्रश्नम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रश्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘excellent’