Shloka 45
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
बृहस्पतिरिदं सम्यगेवं पृष्टो महामतिः / व्याजहारानुपूर्व्येण प्रश्नं प्रश्नविदां वरः
Transliteration
bṛhaspatiridaṃ samyagevaṃ pṛṣṭo mahāmatiḥ / vyājahārānupūrvyeṇa praśnaṃ praśnavidāṃ varaḥ
Translation
یوں پوچھے جانے پر عظیم عقل والے برہسپتی نے، سوال جاننے والوں میں برتر ہو کر، ان سوالات کا درست اور ترتیب وار جواب دیا۔
Word by Word
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इदम्this
इदम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सम्यक्properly
सम्यक्:
सम्बन्ध (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण अव्यय (adverb: properly)
एवम्thus
एवम्:
सम्बन्ध (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (thus)
पृष्टःasked
पृष्टः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपृष्ट (कृदन्त; √प्रच्छ् (प्रश्ने))
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having been asked’
महामतिःthe great-minded one
महामतिः:
कर्ता (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहामति (प्रातिपदिक; महा + मति)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महती मतिः यस्य)
व्याजहारspoke
व्याजहार:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√हृ (हरणे/उच्चारणे) उपसर्गः वि-आ-
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘spoke/uttered’
अनुपूर्व्येणin order
अनुपूर्व्येण:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअनुपूर्व्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत्
प्रश्नम्the question
प्रश्नम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रश्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रश्नविदाम्of the knowers of questions
प्रश्नविदाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रश्नविद् (प्रातिपदिक; प्रश्न + विद्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रश्नान् वेत्ति इति प्रश्नविद्)
वरःthe best
वरः:
कर्ता (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन