Shloka 81
राज्याभिषेक-विभागः
Distribution of Sovereignties / Appointments of Cosmic Lords
Devanagari script
दश तान्वै सुमहता तपसा भावितः प्रभुः / स्वस्त्यात्रेया इति ख्याता ऋषयो वेदपारगाः
Transliteration
daśa tānvai sumahatā tapasā bhāvitaḥ prabhuḥ / svastyātreyā iti khyātā ṛṣayo vedapāragāḥ
Translation
پرَبھو نے اُن دسوں کو نہایت عظیم تپسیا سے سنوارا۔ وہ ‘سْوَسْتْیَاتْرَیَ’ کے نام سے مشہور، ویدوں کے پارگت رشی تھے۔
Word by Word
दशten
दश:
विशेषण (Numeral qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदशन् (प्रातिपदिक/संख्या)
Formसंख्यावाचक, अव्ययवत्/प्रातिपदिक-प्रयोग; (पुंलिङ्ग द्वितीया बहुवचन 'तान्' इत्यस्य विशेषण)
तान्them
तान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Emphasis/निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/खल्वर्थक-अव्यय (emphatic particle)
सु-महताwith very great
सु-महता:
करण (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + महत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; 'तपसा' इत्यस्य विशेषण; सु-उपपद
तपसाby austerity
तपसा:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
भावितःwas nurtured/empowered
भावितः:
क्रिया (Predicate participle/क्रियाविशेष)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formकृदन्तः—क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
प्रभुःthe lord/master
प्रभुः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
स्वस्ति-आत्रेयाःthe Svastyātreyas
स्वस्ति-आत्रेयाः:
कर्ता (Subject complement/प्रथमा)
TypeNoun
Rootस्वस्ति (अव्यय/प्रातिपदिक) + आत्रेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्मधारयः (स्वस्तिरूपा आत्रेयाः/स्वस्त्याख्याः आत्रेयाः)
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
ख्याताःwere known
ख्याताः:
क्रिया (Predicate participle/क्रियाविशेष)
TypeVerb
Rootख्या (धातु)
Formकृदन्तः—क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
ऋषयःsages
ऋषयः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
वेद-पारगाःversed in the Vedas
वेद-पारगाः:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवेद (प्रातिपदिक) + पारग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वेदस्य पारगाः)