Shloka 44
राज्याभिषेक-विभागः
Distribution of Sovereignties / Appointments of Cosmic Lords
Devanagari script
पिता दृष्ट्वाब्रवीत्तं तु कुबेरो ऽयमिति स्वयम् / कुत्सायां क्विति शब्दो ऽयं शरीरं बेरमुच्यते
Transliteration
pitā dṛṣṭvābravīttaṃ tu kubero 'yamiti svayam / kutsāyāṃ kviti śabdo 'yaṃ śarīraṃ beramucyate
Translation
باپ نے اسے دیکھ کر خود کہا—“یہی کوبیر ہے۔” مذمت کے معنی میں ‘کْوِ’ لفظ آتا ہے اور جسم کو ‘بیر’ کہا جاتا ہے۔
Word by Word
पिताfather
पिता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वयार्थ
कुबेरःKubera
कुबेरः:
Pratijñā/Predicate (विशेष्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootकुबेर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इतिthus
इति:
Quotation marker (इत्यर्थ)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक निपात
स्वयम्himself
स्वयम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय, आत्मनः/स्वतः (adverb)
कुत्सायाम्in (the sense of) censure
कुत्सायाम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुत्सा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
क्विति“kvi” (as a sound)
क्विति:
Sambandha (सम्बन्ध/निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootक्वि (अव्यय/निपात) + इति (अव्यय)
Formनिपात + इति; शब्दनिर्देश (onomastic mention)
शब्दःword/sound
शब्दः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अयम्this
अयम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
शरीरम्body
शरीरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
बेरम्(the term) bera
बेरम्:
Pratijñā/Predicate (विशेष्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootबेर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)