Previous Verse
Next Verse

Shloka 101

राज्याभिषेक-विभागः

Distribution of Sovereignties / Appointments of Cosmic Lords

भ्रातरः सुमहाभागा येषां वंशाः प्रतिष्ठिताः / त्रींल्लोकान्धारयन्तीमान्देवर्षिगणसंकुलान्

bhrātaraḥ sumahābhāgā yeṣāṃ vaṃśāḥ pratiṣṭhitāḥ / trīṃllokāndhārayantīmāndevarṣigaṇasaṃkulān

وہ نہایت سعادت مند بھائی ہیں جن کے خاندان مضبوطی سے قائم ہیں؛ اور دیورشیوں کے گروہوں سے بھرے ہوئے ان تینوں لوکوں کو وہ سنبھالے رکھتے ہیں۔

भ्रातरःbrothers
भ्रातरः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सु-महाभागाःvery fortunate
सु-महाभागाः:
विशेषण (adjectival)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + महाभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः/उपपद-समासभावः (सु + महाभाग) विशेषणम् (qualifying भ्रातरः)
येषाम्of whom/whose
येषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम
वंशाःlineages
वंशाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रतिष्ठिताःestablished
प्रतिष्ठिताः:
विधेय (predicate)
TypeAdjective
Rootप्रति-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय-विशेषणम् (predicate adjective to वंशाः)
त्रीन्three
त्रीन्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; संख्यावाचक-विशेषणम् (qualifying लोकान्)
लोकान्worlds
लोकान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
धारयन्तिthey uphold/support
धारयन्ति:
क्रिया (action)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
इमान्these
इमान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम (qualifying देवरषिगणसंकुलान्)
देवर्षिगणसंकुलान्filled with hosts of divine sages
देवर्षिगणसंकुलान्:
विशेषण (adjectival to object)
TypeAdjective
Rootदेव + ऋषि + गण + संकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (देवर्षिगणैः संकुलाः) विशेषणम् (qualifying लोकान्/इमान्)