Shloka 56
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
गवां नाम स वे श्रुत्वा संभ्रान्तस्त ममुञ्चत / भक्त्या चानुश्रविकया गोसुतं वै प्रसादयन्
Transliteration
gavāṃ nāma sa ve śrutvā saṃbhrāntasta mamuñcata / bhaktyā cānuśravikayā gosutaṃ vai prasādayan
Translation
گایوں کا نام سن کر وہ گھبرا گیا اور اسے چھوڑ دیا۔ پھر عقیدت کے ساتھ، روایتاً سنی ہوئی بھکتی بھری باتوں سے گوپُتر کو راضی کرنے لگا۔
Word by Word
gavāmof the cows
gavām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootgo (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन (Plural)
nāmaindeed/namely
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), अर्थे—‘indeed/namely’
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootśru (श्रु धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), ‘having heard’
saṃbhrāntaḥagitated, bewildered
saṃbhrāntaḥ:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootsaṃbhrānta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √bhram with sam-)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (1st), एकवचन (Sg); विशेषण
tatthat
tat:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Sg)
mamuñcatareleased/let go
mamuñcata:
Kriyā (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootmuc (मुच् धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Sg); परस्मैपद
bhaktyāwith devotion
bhaktyā:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootbhakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Sg)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
anuśravikayābased on tradition/hearsay (anuśrava)
anuśravikayā:
Karaṇa (करण/Instrument qualifier)
TypeAdjective
Rootanuśravikā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Sg); विशेषण (qualifying bhaktyā)
go-sutamthe cow’s son (calf)
go-sutam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootgo (प्रातिपदिक) + suta (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘of a cow’); पुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Sg)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
prasādayanpropitiating/pleasing
prasādayan:
Karta (कर्ता/Subject, participial)
TypeVerb
Rootpra-√sad (सद् धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (1st), एकवचन (Sg); ‘causing to be pleased/propitiating’