Shloka 53
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
एवं कालमयं प्रोक्तः पौत्रस्ते ब्रह्मणा स्वयम् / तथाहृतेषु लोकेषु न शोको न किलाभवत्
Transliteration
evaṃ kālamayaṃ proktaḥ pautraste brahmaṇā svayam / tathāhṛteṣu lokeṣu na śoko na kilābhavat
Translation
یوں زمانے کے مطابق مقررہ بات تمہارے پوتے کے بارے میں خود برہما نے کہی۔ اور جب عوالم لے لیے گئے تو کوئی غم باقی نہ رہا۔
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण)
कालमयम्consisting of time; time-related
कालमयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकाल (प्रातिपदिक) + मयट् (तद्धित) → कालमय (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; used predicatively/qualifying the statement (implicit 'idam')
प्रोक्तःwas spoken/declared
प्रोक्तः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त); Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; agrees with (implicit) 'वचनम्/वाक्यम्' or with 'पौत्रः' depending on context; here: 'was spoken/declared'
पौत्रःgrandson
पौत्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपौत्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun; Genitive (6th/षष्ठी), Singular (enclitic form)
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular
स्वयम्himself
स्वयम्:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle/adverb
तथाso, in that manner
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
FormAvyaya; adverb
आहृतेषुwhen (they were) brought/removed
आहृतेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootआ + हृ (धातु) → आहृत (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त) used adjectivally; Locative (7th/सप्तमी), Plural; qualifies लोकेषु
लोकेषुin the worlds
लोकेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Plural
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
FormAvyaya; negation particle (निषेध)
शोकःsorrow
शोकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशोक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
नnor
न:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
FormAvyaya; negation particle (निषेध)
किलindeed
किल:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
FormAvyaya; particle (निपात)
अभवत्was, occurred
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), Parasmaipada; 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular