Shloka 53
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
अपानः पश्चिमं कायमु दानो ऽर्द्धं शरीरिणः / व्यानो व्यानीयते येन समानः सर्वसंधिषु
Transliteration
apānaḥ paścimaṃ kāyamu dāno 'rddhaṃ śarīriṇaḥ / vyāno vyānīyate yena samānaḥ sarvasaṃdhiṣu
Translation
اپان جسم کے پچھلے/مغربی حصے میں رہتا ہے؛ اُدان جاندار کے آدھے حصے میں؛ ویان جس کے ذریعے ہر طرف پھیل کر حرکت دی جاتی ہے؛ اور سمان تمام جوڑوں میں قائم ہے۔
Word by Word
अपानःapāna (vital air)
अपानः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअपान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पश्चिमम्the posterior/lower (part)
पश्चिमम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifier)
कायम्body
कायम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उदानःudāna (vital air)
उदानः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउदान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अर्धम्half
अर्धम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शरीरिणःof the embodied being
शरीरिणः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootशरीरिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
व्यानःvyāna (vital air)
व्यानः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
व्यानīयतेis carried/distributed
व्यानīयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√नी (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive), आत्मनेपद
येनby which
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
समानःsamāna (vital air)
समानः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसमान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सर्वसंधिषुin all the joints/contacts
सर्वसंधिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + सन्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (all + joints)