Shloka 64
Sāttvata–Vṛṣṇi–Andhaka Vamśa
Genealogical Enumeration of the Yādava Clans
Devanagari script
सत्यभामा तु तद्वृत्तं भोजस्य शतधन्वनः / भर्तुर्निवेद्य दुःखार्त्ता पार्श्वस्थाश्रूण्यवर्त्तयत्
Transliteration
satyabhāmā tu tadvṛttaṃ bhojasya śatadhanvanaḥ / bharturnivedya duḥkhārttā pārśvasthāśrūṇyavarttayat
Translation
ستیہ بھاما نے بھوج شتدھنوا کا وہ حال اپنے شوہر کو سنا کر، غم سے بے قرار ہو کر، پاس کھڑی عورتوں کے آنسو بہا دیے۔
Word by Word
सत्यभामाSatyabhama
सत्यभामा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसत्यभामा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
अव्यय (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle; contrast/emphasis)
तत्-वृत्तम्that occurrence/news
तत्-वृत्तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वृत्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तस्य वृत्तम् = that event), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
भोजस्यof Bhoja
भोजस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootभोज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
शतधन्वनःof Śatadhanvan
शतधन्वनः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootशतधन्वन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘भोजस्य’ इति समानाधिकरण-षष्ठी (genitive apposition)
भर्तुःof (her) husband
भर्तुः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
निवेद्यhaving reported
निवेद्य:
पूर्वकाल (Pūrvakāla/Anterior action)
TypeIndeclinable
Rootनि-विद् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund/absolutive): ‘having informed’
दुःखार्त्ताgrief-stricken
दुःखार्त्ता:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootदुःख-आर्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृविशेषणम्
पार्श्वस्थstanding at the side (i.e., at the corners of the eyes)
पार्श्वस्थ:
कर्मविशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootपार्श्वस्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (पार्श्वे स्थितः), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘अश्रूणि’ इति विशेषणम्
अश्रूणिtears
अश्रूणि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअश्रु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
अवर्त्तयत्made (them) flow/shed
अवर्त्तयत्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवृत्/वर्त् (धातु) (कारणार्थे)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative sense: ‘caused to flow/turned on’)