Shloka 63
Sāttvata–Vṛṣṇi–Andhaka Vamśa
Genealogical Enumeration of the Yādava Clans
Devanagari script
हते पितरि दुःखार्त्ता सत्यभामा यशस्विनी / प्रययौ रथमारुह्य नगरं वारणावतम्
Transliteration
hate pitari duḥkhārttā satyabhāmā yaśasvinī / prayayau rathamāruhya nagaraṃ vāraṇāvatam
Translation
باپ کے مارے جانے پر غم سے بے قرار، نامور ستیہ بھاما رتھ پر سوار ہو کر وارناوت کے شہر کو روانہ ہوئی۔
Word by Word
हतेwhen (he was) slain
हते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative absolute member)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग (masculine), सप्तमी-विभक्ति (locative), एकवचन (singular); ‘पितरि’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
पितरि(her) father
पितरि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative absolute)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सप्तमी-विभक्ति (locative), एकवचन (singular); सप्तमी-सम्बन्ध (locative absolute)
दुःखार्त्ताafflicted with grief
दुःखार्त्ता:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootदुःख-आर्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (दुःखेन आर्त्ता), स्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा-विभक्ति (nominative), एकवचन (singular); ‘सत्यभामा’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
सत्यभामाSatyabhama
सत्यभामा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसत्यभामा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा-विभक्ति (nominative), एकवचन (singular)
यशस्विनीrenowned
यशस्विनी:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootयशस्विन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा-विभक्ति (nominative), एकवचन (singular); ‘सत्यभामा’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
प्रययौdeparted/went forth
प्रययौ:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद (parasmaipada)
रथम्chariot
रथम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया-विभक्ति (accusative), एकवचन (singular)
आरुह्यhaving mounted
आरुह्य:
पूर्वकाल (Pūrvakāla/Anterior action)
TypeIndeclinable
Rootआ-रुह् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund/absolutive, ‘having mounted’)
नगरम्city
नगरम्:
कर्म (Karma/Object; destination as object of motion)
TypeNoun
Rootनगर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया-विभक्ति (accusative), एकवचन (singular)
वारणावतम्Vāraṇāvata (name of the city)
वारणावतम्:
कर्म (Karma/Object; destination)
TypeNoun
Rootवारणावत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया-विभक्ति (accusative), एकवचन (singular); ‘नगरम्’ इति विशेषण/विशेष्यभावे (apposition)