Previous Verse
Next Verse

Shloka 81

Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage

Marutakanyā–Vamśa-varṇana

ज्येष्ठं प्रति यथा राज्यं न देयं मे कथञ्चन / मातापित्रोर्वचनकृद्वीरः पुत्रः प्रशस्यते

jyeṣṭhaṃ prati yathā rājyaṃ na deyaṃ me kathañcana / mātāpitrorvacanakṛdvīraḥ putraḥ praśasyate

مجھے کسی حال میں بھی سلطنت جَیَشٹھ کو نہیں دینی چاہیے؛ ماں باپ کے فرمان پر چلنے والا بہادر بیٹا ہی قابلِ ستائش ہے۔

jyeṣṭhamthe elder (son)
jyeṣṭham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjyeṣṭha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग) understood, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
pratitowards/with respect to
prati:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय)
FormPreposition/particle (उपसर्गसदृश अव्यय) governing accusative
yathāas/according to
yathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
FormCorrelative adverb (यथातथा-सम्बन्ध)
rājyamkingdom
rājyam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध निपात)
deyamto be given
deyam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dā (धातु)
FormGerundive/obligatory participle (तव्यत्/यत्; here -य), Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); predicate: 'is to be given'
meby me/of me
me:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
kathañcanain any way
kathañcana:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkathañcana (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण), emphatic 'in any way/at all'
mātāof mother
mātā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Dual (द्विवचन); in compound with pitror: 'of mother and father'
pitrorof father
pitror:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Dual (द्विवचन)
vacana-kṛtobedient to (their) word
vacana-kṛt:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvacana (प्रातिपदिक) + √kṛ (धातु)
FormKṛdanta with -kṛt (कृत्), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: 'doer of (their) word'
vīraḥvaliant
vīraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvīra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); qualifies putraḥ
putraḥson
putraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
praśasyateis praised
praśasyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√śaṃs (धातु)
FormPresent (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद); passive/medio-passive sense 'is praised'