Shloka 82
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
एवं लब्ध्वा धने मोहाद्ददतो यजतश्च ह / संक्लिष्टं कर्मणा दानं न तिष्ठति दुरात्मनः
Transliteration
evaṃ labdhvā dhane mohāddadato yajataśca ha / saṃkliṣṭaṃ karmaṇā dānaṃ na tiṣṭhati durātmanaḥ
Translation
یوں مال پا کر اگر کوئی فریبِ نفس میں دان دے اور یَجْن کرے بھی، تو اس دُرآتما کا عمل سے آلودہ دان قائم نہیں رہتا۔
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus)
लब्ध्वाhaving obtained
लब्ध्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु) + क्त्वा (कृत्)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्यय; पूर्वक्रिया—‘having obtained’
धनेin/with wealth
धने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
मोहात्from delusion
मोहात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootमोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु), एकवचन
ददतःof (one) giving
ददतः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + शतृ (कृत्)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तस्य (दुरात्मनः) इति सम्बन्ध
यजतःof (one) sacrificing
यजतः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Rootयज् (धातु) + शतृ (कृत्)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त, पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तस्य इति सम्बन्ध
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction: and)
हindeed
ह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात; पदपूरण/निश्चयार्थ (emphatic particle)
संक्लिष्टम्tainted; defiled
संक्लिष्टम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + क्लिश् (धातु) + क्त (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (दानम्)
कर्मणाby (such) action
कर्मणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; साधन/हेतुभाव (by/through action)
दानम्charity; gift
दानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृस्थानी (of तिष्ठति)
नdoes not
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
तिष्ठतिstands; remains (endures)
तिष्ठति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
दुरात्मनःof the wicked-souled person
दुरात्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदुरात्मन् (प्रातिपदिक; components: दुर् + आत्मन्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन