Shloka 80
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
जपं कृत्वा तथा तीव्रं धनलोभान्निरङ्कुशः / रागमोहान्वितो ह्यन्ते पावनार्थं ददाति यः
Transliteration
japaṃ kṛtvā tathā tīvraṃ dhanalobhānniraṅkuśaḥ / rāgamohānvito hyante pāvanārthaṃ dadāti yaḥ
Translation
جو دولت کے لالچ میں بے لگام ہو کر سخت جپ کرتا ہے اور رغبت و فریب میں مبتلا ہو کر آخر میں صرف پاکیزگی کے لیے دان دیتا ہے—
Word by Word
जपम्recitation; muttering
जपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म (of कृत्वा)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त्वा (कृत्)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; पूर्वक्रिया—‘having done’
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
तीव्रम्intense
तीव्रम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतीव्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (जपम्)
धनwealth
धन:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपद
लोभात्from greed
लोभात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootलोभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थ (from greed)
निरङ्कुशःunrestrained
निरङ्कुशः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिरङ्कुश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृविशेषण
रागpassion
राग:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासपूर्वपद
मोहdelusion
मोह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासपूर्वपद
अन्वितःendowed (with)
अन्वितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनु + इ (धातु) + क्त (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘युक्तः’ (endowed with)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/हेतुवाचक निपात (indeed)
अन्तेat the end
अन्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; काल/अवस्था—‘at the end’
पावनार्थम्for purification
पावनार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootपावन + अर्थ (प्रातिपदिक; components: पावन + अर्थ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रयोजनार्थ (for the sake of purification)
ददातिgives
ददाति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)