Shloka 28
Nimivaṃśānukīrtana (Genealogical Recitation of the Nimi Line) — with Atri–Soma Origin Motif
Devanagari script
तस्य तत्प्राप्य दुष्प्रापमैश्वर्यमृषिसंस्तुतम् / विबभ्राम मतिर्विप्रा विनयादनयावृता
Transliteration
tasya tatprāpya duṣprāpamaiśvaryamṛṣisaṃstutam / vibabhrāma matirviprā vinayādanayāvṛtā
Translation
اُسے وہ دشوارِ حصول، رِشیوں سے سراہا گیا اقتدار ملا، پھر بھی عجز سے خالی اور ناروا روش سے ڈھکی ہوئی اُس کی عقل بھٹک گئی۔
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (genitive), एकवचन; सर्वनाम
तत्that
तत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Purvakala (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having obtained’
दुष्प्रापम्hard to obtain
दुष्प्रापम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुस् + प्राप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (दुष्टं प्राप्यम्) = hard to obtain
ऐश्वर्यम्sovereignty/power
ऐश्वर्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ऋषिसंस्तुतम्praised by sages
ऋषिसंस्तुतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootऋषि + संस्तुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्तु with सम्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय (PPP) ‘praised’; तृतीया-तत्पुरुष (ऋषिभिः संस्तुतम्)
विबभ्रामbecame bewildered/wandered
विबभ्राम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-भ्रम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मतिःmind/intellect
मतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विप्राwise
विप्रा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (learned/wise)
विनयात्from humility
विनयात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootविनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (ablative), एकवचन
अनयावृताcovered by impropriety
अनयावृता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-नय + आवृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृ with आ)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय (PPP) ‘covered’; तत्पुरुष (अनयेन आवृता) + नञ् (anaya = misconduct)