Shloka 85
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
दारांस्तु तस्य विषये विश्वामित्रो महातपाः / संन्यस्य सागरानूपे चचार विपुलं तपः
Transliteration
dārāṃstu tasya viṣaye viśvāmitro mahātapāḥ / saṃnyasya sāgarānūpe cacāra vipulaṃ tapaḥ
Translation
اسی علاقے میں مہاتپسی وشوامتر نے اپنی زوجہ کو وہیں چھوڑ کر سمندر کنارے کے باغ میں عظیم تپسیا کی۔
Word by Word
dārānwives
dārān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (पत्नी/भार्या-समूह)
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविशेषार्थक अव्यय
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
viṣayein (his) territory
viṣaye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootviṣaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
viśvāmitraḥViśvāmitra
viśvāmitraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviśvāmitra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
mahā-tapāḥof great austerity
mahā-tapāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + tapas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: mahān tapāḥ (one of great austerity)
saṃnyasyahaving renounced
saṃnyasya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootni-as (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), ‘सम्-न्यस्य’ (सम्+नि+अस्/न्यास-करणे) = having renounced/placed aside
sāgara-anūpeon the seashore/marsh by the sea
sāgara-anūpe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsāgara (प्रातिपदिक) + anūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष: sāgarasya anūpaḥ (marsh/riverbank near the sea)
cacārapractised/went about
cacāra:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootcar (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
vipulamabundant/great
vipulam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvipula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (agreeing with tapaḥ)
tapaḥausterity
tapaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन