Shloka 25
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
वर्मस्य चैवालङ्कारो विभूषा ह्यात्मसंभवः / न पादे कुण्डलं दृष्टं न कण्ठे रसना तथा
Transliteration
varmasya caivālaṅkāro vibhūṣā hyātmasaṃbhavaḥ / na pāde kuṇḍalaṃ dṛṣṭaṃ na kaṇṭhe rasanā tathā
Translation
زرہ کا بھی اپنا زیور ہوتا ہے؛ وہ آرائش خود سے پیدا ہوتی ہے۔ نہ پاؤں میں کُنڈل دیکھا جاتا ہے، نہ گلے میں ویسی رَسّی۔
Word by Word
वर्मस्यof the armor
वर्मस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), एकवचन (Singular)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
अलङ्कारःornament/decoration
अलङ्कारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअलङ्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन
विभूषाadornment
विभूषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविभूषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
हिfor/indeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात-अव्यय (particle; causal/emphatic)
आत्मसम्भवःself-born/produced from oneself
आत्मसम्भवः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआत्मन् + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/सम्बन्ध: आत्मनः सम्भवः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifier)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
पादेon the foot
पादे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन
कुण्डलम्earring
कुण्डलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; here with passive participle as subject
दृष्टम्seen
दृष्टम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formकृत्-प्रत्यय: क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘seen’
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
कण्ठेon the neck
कण्ठे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकण्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
रसनाgirdle/necklace-string
रसना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरसना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: ‘thus/likewise’)