Previous Verse
Next Verse

Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 26

Vaivasvata-Manuputra Vamsha and the Marutta–Samvarta Episode

Genealogical Catalogue

ऋषय ऊचुः कथं बहुयुगे काले समतीते महामते / न जरा रेवतीं प्राप्ता रैवतं वा ककुद्मिनम् / एतच्छुश्रूषमाणान्नो गान्धर्वं वद चैव हि

ṛṣaya ūcuḥ kathaṃ bahuyuge kāle samatīte mahāmate / na jarā revatīṃ prāptā raivataṃ vā kakudminam / etacchuśrūṣamāṇānno gāndharvaṃ vada caiva hi

رشیوں نے کہا—اے صاحبِ رائے! بہت سے یُگ گزر جانے پر بھی ریوتی یا ککُدمِن رَیوت کو بڑھاپا کیسے نہ پہنچا؟ ہم یہ سننا چاہتے ہیں؛ لہٰذا گاندھرو (گندھرووں کا) بیان بھی فرمائیے۔

ṛṣayaḥthe sages
ṛṣayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (ऋषि प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
kathamhow
katham:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkatham (कथम् अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
bahu-yugein many ages
bahu-yuge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbahu (बहु) + yuga (युग प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (in many yugas)
kālein time
kāle:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāla (काल प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
samatītehaving passed, elapsed
samatīte:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-ati-i (सम्+अति+इ धातु) → samatīta (समतीत कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘having elapsed’ (agreeing with kāle)
mahāmateO great-minded one
mahāmate:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā-mati (महामति प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (vocative), एकवचन; कर्मधारयसमासः
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (न अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
jarāold age
jarā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjarā (जरा प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
revatīmRevatī
revatīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrevatī (रेवती प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
prāptāreached, came upon
prāptā:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootāp (आप् धातु) + pra- → prāpta (प्राप्त कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; क्रियापदवत् (has reached)
raivatamRaivata (Revata)
raivatam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootraivata (रैवत प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
or
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvā (वा अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात (or)
kakudminamKakudmin (the humped/bull-bannered one)
kakudminam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkakudmin (ककुद्मिन् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपाधि/विशेषणरूप नाम
etatthis
etat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootetad (एतद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
śuśrūṣamāṇān(us) eager to hear
śuśrūṣamāṇān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśuśrūṣ (शुश्रूष् धातु/इच्छार्थ) → śuśrūṣamāṇa (शुश्रूषमाण कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (present participle: desiring to hear)
naḥof us
naḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध) बहुवचन; एन्क्लिटिक रूप (of us/our)
gāndharvamthe gandharva (music/time-measure)
gāndharvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgāndharva (गान्धर्व प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘गान्धर्वम्’ (gandharva-music/measure)
vadatell, speak
vada:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvad (वद् धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ/imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (च अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (एव अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphasis: indeed/just)
hifor, indeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (हि अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थक-निपात (for/indeed)