Shloka 45
Vamśānukramaṇikā: Varuṇa–Kali Descendants and the Naiṛta Grahas
Genealogical Catalogue
Devanagari script
भर्त्तुः समीपं गच्छेति नियुक्ता च पुनः पुनः / अगमद्वडवा भूत्वाच्छाद्य रूपमनिन्दिता
Transliteration
bharttuḥ samīpaṃ gaccheti niyuktā ca punaḥ punaḥ / agamadvaḍavā bhūtvācchādya rūpamaninditā
Translation
‘شوہر کے پاس جاؤ’—یوں بار بار حکم پाकर، وہ بےعیبہ اپنا روپ چھپا کر گھوڑی کی صورت اختیار کر کے چلی گئی۔
Word by Word
भर्तुःof (her) husband
भर्तुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, एकवचन, षष्ठी-विभक्ति (Genitive)
समीपम्to the vicinity
समीपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसमीप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया-विभक्ति; गत्यर्थे कर्म
गच्छgo
गच्छ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
इतिthus
इति:
Vakyartha (वाक्यार्थ-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative)
नियुक्ताhaving been ordered
नियुक्ता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootनि + युज् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा-विभक्ति; “having been instructed/ordered”
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
पुनःagain
पुनः:
Kala/Prakara (काल/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक अव्यय (again)
पुनःagain
पुनः:
Kala/Prakara (काल/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (repetition for emphasis)
अगमत्went
अगमत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलङ्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
वडवाa mare
वडवा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवडवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा-विभक्ति
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक—“having become”
आच्छाद्यhaving concealed
आच्छाद्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + छद् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यबन्त अव्यय (absolutive/gerund), “having covered/concealed”
रूपम्form
रूपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया-विभक्ति
अनिन्दिताblameless
अनिन्दिता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनिन्दित (प्रातिपदिक; PPP from निन्द् with negation)
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा-विभक्ति; “blameless/unreproached”