Shloka 34
Bhārgavaṃ prati Varuṇāgamanaṃ
Varuṇa’s Approach to Bhārgava/Paraśurāma
Devanagari script
एवं प्रभावो रामो ऽसौ सगरश्च महीपतिः / यस्य पुत्रैरयं खण्डो भारतो ऽब्धौ निपतितः
Transliteration
evaṃ prabhāvo rāmo 'sau sagaraśca mahīpatiḥ / yasya putrairayaṃ khaṇḍo bhārato 'bdhau nipatitaḥ
Translation
یوں وہ رام اور مہاپتی سگر نہایت باجلال تھے؛ جن کے بیٹوں کے سبب یہ بھارت کھنڈ سمندر میں جا گرا۔
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
प्रभावःpower, might
प्रभावः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
रामःRama (Parashurama)
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
असौthat (he)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सगरःSagara
सगरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक निपात (conjunction)
महीपतिःking (lord of the earth)
महीपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमही + पति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: मही-या: पति:), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
पुत्रैःby (his) sons
पुत्रैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
खण्डःportion, region
खण्डः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootखण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भारतःBharata (India)
भारतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभारत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (खण्डस्य विशेषणवत्/नाम)
अब्दौin the ocean
अब्दौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअब्दि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
निपतितःfallen
निपतितः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + पत् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भावे/कर्मणि प्रयोगः—‘fallen/has fallen’