Shloka 70
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
विषादमगमत्तीव्रं यमं दृष्ट्वेव पातकी / भयकंपितसर्वाङ्गस्ततो नदनदीपतिः
Transliteration
viṣādamagamattīvraṃ yamaṃ dṛṣṭveva pātakī / bhayakaṃpitasarvāṅgastato nadanadīpatiḥ
Translation
جیسے گنہگار یم کو دیکھ کر سخت مایوسی میں ڈوب جاتا ہے، ویسے ہی ندیوں کا سردار سمندر خوف سے کانپتے ہوئے شدید غم میں مبتلا ہو گیا۔
Word by Word
विषादम्despondency; grief
विषादम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविषाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अगमत्went; fell into
अगमत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तीव्रम्intense
तीव्रम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतीव्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifier of विषादम्)
यमम्Yama (lord of death)
यमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
इवas if; like
इव:
Upamāna-dyotaka (उपमानद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक निपात (comparative particle)
पातकीa sinner
पातकी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपातकिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद (agent noun)
भयकंपितसर्वाङ्गःwhose whole body trembled with fear
भयकंपितसर्वाङ्गः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभय (प्रातिपदिक) + कम्पित (कृदन्त; √कम्प् धातु) + सर्वाङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—भयेन कम्पितानि सर्वाणि अङ्गानि यस्य (whose whole body trembled with fear)
ततःthen; thereafter
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमवाचक (then/thereupon)
नदनदीपतिःthe lord of rivers (the ocean)
नदनदीपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनद (प्रातिपदिक) + नदी (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—नदानां नदीनां च पतिः (lord of rivers and streams)