Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 14
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
उत्सारितार्मवजलं क्षेत्रं तत्सर्वपावनम् / उपलब्धुमभीप्सामो भवतस्तु न संशयः
Transliteration
utsāritārmavajalaṃ kṣetraṃ tatsarvapāvanam / upalabdhumabhīpsāmo bhavatastu na saṃśayaḥ
Translation
جس کشتَر سے سمندر کا پانی ہٹا دیا گیا ہے وہ سراسر پاکیزہ تیرتھ ہے۔ ہم اسے پانا چاہتے ہیں؛ آپ کے ذریعے اس میں کوئی شک نہیں۔
Word by Word
उत्सारितexpelled, driven out
उत्सारित:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्-√सृ (धातु) → उत्सारित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; qualifying ‘जलं/क्षेत्रम्’
आर्मव-जलम्the water of Ārmava
आर्मव-जलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआर्मव (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): ‘आर्मवस्य जलम्’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
क्षेत्रम्the field/holy place
क्षेत्रम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘क्षेत्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्
सर्व-पावनम्all-purifying
सर्व-पावनम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + पावन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: ‘सर्वं पावनम्’ (wholly purifying); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘क्षेत्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्
उपलब्धुम्to obtain
उपलब्धुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootउप-√लभ् (धातु) → उपलब्धुम् (तुमुन्)
Formतुमुनन्त (infinitive), क्रियार्थक; ‘to obtain’
अभीप्सामःwe desire
अभीप्सामः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअभि-√आप्/ईप्स् (धातु) → अभीप्सामः (तिङन्त)
Formलट् (present), उत्तमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
भवतःof you
भवतः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्द, पुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन (your/of you)
तुindeed/but
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धसूचक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle), विरोध/विशेषार्थ
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध-निपात (negation)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन