Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 13
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
खनद्भिः सागरैर्भूमिं कस्मिंश्चित्कारणान्तरे / सतीर्थं तन्महाक्षेत्रं पतितं सागरांभसि
Transliteration
khanadbhiḥ sāgarairbhūmiṃ kasmiṃścitkāraṇāntare / satīrthaṃ tanmahākṣetraṃ patitaṃ sāgarāṃbhasi
Translation
کسی اور سبب کے باعث سمندروں نے زمین کو کھود ڈالا؛ وہ عظیم کْشَیتر تِیرتھ سمیت سمندر کے پانی میں جا گرا۔
Word by Word
खनद्भिःby (the) digging
खनद्भिः:
करणविशेषण
TypeAdjective
Rootखन् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्तरि (present active participle) ‘digging’; पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; qualifies सागरैः
सागरैःby the oceans/seas
सागरैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
भूमिम्the earth/land
भूमिम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कस्मिन्in some/which
कस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; interrogative ‘in what’
चित्some
चित्:
निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
Formअव्यय-निपात (enclitic particle) = ‘some/any’ (indefinitizing)
कारणान्तरेin another circumstance/cause
कारणान्तरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: कारणस्य अन्तरम्/अन्यत् (another cause); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; with कस्मिन्
सतीर्थम्together with its sacred fords
सतीर्थम्:
कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/अव्यय) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव: स + तीर्थम् → ‘with its tīrthas’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies महाक्षेत्रम्
तत्that
तत्:
कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; demonstrative adjective qualifying महाक्षेत्रम्
महाक्षेत्रम्the great sacred region
महाक्षेत्रम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: महत् क्षेत्रम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पतितम्fallen
पतितम्:
विधेय/कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootपत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक विशेषण ‘fallen’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; predicate of महाक्षेत्रम्
सागराम्भसिin the sea-water
सागराम्भसि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक) + अम्भस् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: सागरस्य अम्भसि (in the water of the sea); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन