Shloka 49
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
निजांभसास्थिभस्मानि सिषेच सुरनिम्नगा / ततस्तदंभसा सिक्तेष्वस्थिभस्मसु तत्क्षणात्
Transliteration
nijāṃbhasāsthibhasmāni siṣeca suranimnagā / tatastadaṃbhasā sikteṣvasthibhasmasu tatkṣaṇāt
Translation
دیوی ندی نے اپنے ہی پانی سے اُن ہڈیوں کی راکھ کو سیراب کیا۔ پھر اُس کے پانی سے بھیگی ہوئی اُس راکھ پر اسی لمحے (اثر ظاہر ہوا)۔
Word by Word
निज-अम्भसाwith her own water
निज-अम्भसा:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनिज (प्रातिपदिक) + अम्भस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3/करण), एकवचन; तत्पुरुषः (निजम् अम्भः)
अस्थि-भस्मानिbones and ashes
अस्थि-भस्मानि:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्थि (प्रातिपदिक) + भस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), बहुवचन; द्वन्द्वः (अस्थीनि च भस्मानि च)
सिषेचsprinkled, poured upon
सिषेच:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसिच् (धातु)
Formलिट्/लङ्-रूप (aorist-like narrative perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada
सुर-निम्नगाthe divine river (Ganga)
सुर-निम्नगा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + निम्नगा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन; तत्पुरुषः (सुराणां निम्नगा)
ततःthen
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमसूचक (then)
तत्-अम्भसाwith that water
तत्-अम्भसा:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अम्भस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3/करण), एकवचन; तत्पुरुषः (तस्य अम्भसा)
सिक्तेषुin (those) sprinkled
सिक्तेषु:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसिच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/अधिकरण), बहुवचन; ‘in/among (things) sprinkled’
अस्थि-भस्मसुin the bones and ashes
अस्थि-भस्मसु:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्थि (प्रातिपदिक) + भस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/अधिकरण), बहुवचन; द्वन्द्वः
तत्-क्षणात्immediately, at that very moment
तत्-क्षणात्:
कालाधिकरण (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + क्षण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावः; पञ्चमी-अर्थे अव्ययप्रयोगः (immediately/from that moment)