Shloka 30
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
तमुपागम्य विधिवन्नमस्कृत्य यथामति / प्रश्रयावनतो भूत्वा शनैरिदमुवाच ह
Transliteration
tamupāgamya vidhivannamaskṛtya yathāmati / praśrayāvanato bhūtvā śanairidamuvāca ha
Translation
وہ اس کے پاس گیا، طریقے کے مطابق سلامِ تعظیم کیا، اپنی سمجھ کے مطابق۔ پھر ادب سے جھک کر آہستہ آہستہ یہ بولا۔
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उपागम्यhaving approached
उपागम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootउप-आ-गम् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वक्रिया
विधिवत्properly
विधिवत्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविधिवत् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (according to rule)
नमस्कृत्यhaving saluted
नमस्कृत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootनमस्-√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वक्रिया
यथा-मतिaccording to (his) capacity
यथा-मति:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + मति (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव समास; अव्ययवत् प्रयोग (as far as one’s understanding)
प्रश्रय-अवनतःbowed with humility
प्रश्रय-अवनतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रश्रय (प्रातिपदिक) + अवनत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (प्रश्रयेण अवनतः)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वक्रिया
शनैःslowly
शनैः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (slowly/gradually)
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन (here: object of speech)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
हindeed
ह:
Vakya-upapadaka (वाक्योपपादक)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय, स्मरण/वृत्तान्तसूचक निपात (emphatic/it is said)