Shloka 2
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
दृष्टस्ते महिमानेन व्याप्तमासीच्चराचरम् / क्षमस्व संहर क्रोधं नमस्ते विप्रपुङ्गव
Transliteration
dṛṣṭaste mahimānena vyāptamāsīccarācaram / kṣamasva saṃhara krodhaṃ namaste viprapuṅgava
Translation
ہم نے آپ کی وہ مہیمہ دیکھی ہے جس سے چر و اَچر سب کچھ بھر گیا تھا۔ مہربانی فرما کر معاف کیجیے؛ اپنا غضب سمیٹ لیجیے۔ اے وِپرپُنگَو، آپ کو نمسکار۔
Word by Word
दृष्टःhas been seen
दृष्टः:
Kriyāviśeṣaṇa/Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु)
Formकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular; ‘seen’
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive Singular (2nd person pronoun): ‘of you/your’
महिमाgreatness, glory
महिमा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहिमा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular
अनेनby this
अनेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental Singular: ‘by this’
व्याप्तम्pervaded
व्याप्तम्:
Kriyāviśeṣaṇa/Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootवि-आप् (धातु)
Formकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter Nom/Acc Singular; predicate with आसीत्: ‘pervaded’
आसीत्was
आसीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; Parasmaipada; ‘was’
चराचरम्all moving and unmoving beings
चराचरम्:
Karma/Viṣaya (विषय)
TypeNoun
Rootचर + अचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter Nom/Acc Singular; द्वन्द्व: ‘moving and non-moving (beings)’
क्षमस्वforgive
क्षमस्व:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षम् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; ‘forgive’
संहरwithdraw
संहर:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-हृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘withdraw/destroy’
क्रोधम्anger
क्रोधम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular
नमःsalutation
नमः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनमः (अव्यय)
Formअव्यय (नमस्कारार्थक); Indeclinable: ‘salutation’
तेto you
ते:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; Dative Singular: ‘to you’
विप्रपुङ्गवO best of Brahmins
विप्रपुङ्गव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Vocative, Singular; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘विप्राणां पुङ्गवः’ (bull/chief among Brahmins)