Shloka 19
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
तच्छ्रत्वा वचन तस्य नारदस्य नृपोत्तमः / दुःखशोकपरातात्मा दध्यौ चिरमुदारधीः
Transliteration
tacchratvā vacana tasya nāradasya nṛpottamaḥ / duḥkhaśokaparātātmā dadhyau ciramudāradhīḥ
Translation
نارد کے کلام کو سن کر وہ برگزیدہ بادشاہ غم و اندوہ سے مضطرب دل ہو گیا اور عالی فہم کے ساتھ دیر تک غور و فکر میں ڈوبا رہا۔
Word by Word
tatthat (it)
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक, सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम-प्रयोग
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootśru (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वकाल (having heard)
vacanamspeech; words
vacanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक, सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम-प्रयोग
nāradasyaof Nārada
nāradasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootnārada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
nṛpa-uttamaḥthe best of kings
nṛpa-uttamaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः—'श्रेष्ठः नृपः'
duḥkha-śoka-parātmāwhose mind was overwhelmed by grief and sorrow
duḥkha-śoka-parātmā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootduḥkha (प्रातिपदिक) + śoka (प्रातिपदिक) + para (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुव्रीहिः—'दुःखशोकयोः परः आत्मा यस्य' (whose mind is overcome by grief and sorrow)
dadhyauhe pondered
dadhyau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdhyai (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
ciramfor a long time
ciram:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootcira (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण/adverb of time)
udāra-dhīḥnoble-minded
udāra-dhīḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootudāra (प्रातिपदिक) + dhī (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः—'उदारः धिः यस्य' (noble-minded)