Shloka 7
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
इत्युक्तस्तै रुषाविष्टस्तानुवाच नृपोत्तमः / प्रयास्यध्वमधर्मिष्ठाः सर्वे ऽनावृत्तये पुनः
Transliteration
ityuktastai ruṣāviṣṭastānuvāca nṛpottamaḥ / prayāsyadhvamadharmiṣṭhāḥ sarve 'nāvṛttaye punaḥ
Translation
یہ سن کر غضب سے بھرے ہوئے افضل بادشاہ نے ان سے کہا—اے بدکارو، تم سب اس طرح روانہ ہو جاؤ کہ پھر پلٹ کر نہ آؤ۔
Word by Word
इतिthus
इति:
Vākyārtha-sūcaka (वाक्यार्थसूचक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक निपात/quotative particle
उक्तःhaving been spoken (to)/addressed
उक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि
तैःby them
तैः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
रुषाwith anger
रुषा:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootरुष्/रुषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; साधन/हेतु-भाव
आविष्टःpossessed/overcome
आविष्टः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootआ-विश् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तान्them
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
नृपोत्तमःthe best of kings
नृपोत्तमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप-उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद: नृपाणाम् उत्तमः
प्रयास्यध्वम्you shall go forth
प्रयास्यध्वम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु)
Formलृट् (Simple future/लृट्), मध्यमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद
अधर्मिष्ठाःO most unrighteous (ones)
अधर्मिष्ठाः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootअधर्मिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (vocative-sense address)
सर्वेall (of you)
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
अनावृत्तयेfor (your) non-return
अनावृत्तये:
Sampradāna/Prayojana (सम्प्रदान/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootअनावृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; प्रयोजन-द्योतक (dative of purpose)
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)