Shloka 50
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
निर्दगधदेहाः सहसा भुवं विष्टभ्य भस्मना / अवापुर्निरयं सद्यः सागरास्ते स्वकमभिः
Transliteration
nirdagadhadehāḥ sahasā bhuvaṃ viṣṭabhya bhasmanā / avāpurnirayaṃ sadyaḥ sāgarāste svakamabhiḥ
Translation
ان کے جسم یکایک جل کر راکھ ہو گئے؛ راکھ سے زمین ڈھانپ کر، سگر کے بیٹے اپنے اعمال کے سبب فوراً دوزخ میں جا پڑے۔
Word by Word
निर्दग्ध-देहाःwith bodies burnt up
निर्दग्ध-देहाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्दग्ध (दह् धातु + क्त) + देह (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (निर्दग्धाः देहाः येषाम्/निर्दग्धदेहाः), कृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; (सागराः इति विशेषणम्)
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
भुवम्the earth, ground
भुवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक: भुव्/भूमि)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
विष्टभ्यhaving covered/pressed (down)
विष्टभ्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + स्तभ् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्ययकृदन्त (ल्यप्/क्त्वा), ‘having propped/covered/pressed’
भस्मनाwith ashes
भस्मना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया एकवचन (instrumental singular)
अवापुःattained, reached
अवापुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + आप् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), तृतीयपुरुष बहुवचन, परस्मैपदम्
निरयम्hell
निरयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिरय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया एकवचन
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण)
सागराःthe Sāgaras (sons of Sagara)
सागराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; (सगरात्मजाः)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
स्वकर्मभिःby their own deeds
स्वकर्मभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्माणि स्वानि), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया बहुवचन (instrumental plural)