Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 33
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
मुनिक्रोधानलज्वालाः समन्ताव्द्यानशुर्दिशः / व्यालोदरौग्रकुहरा ज्वाला स्तन्नेत्रनिर्गताः
Transliteration
munikrodhānalajvālāḥ samantāvdyānaśurdiśaḥ / vyālodaraugrakuharā jvālā stannetranirgatāḥ
Translation
مُنی کے غضب کی آگ کی لپٹیں چاروں طرف سمتوں کو جلا دینے لگیں؛ سانپ کے پیٹ جیسی ہولناک کھوہوں والی وہ شعلے اس کی آنکھوں سے نکلے۔
Word by Word
मुनि-क्रोध-अनल-ज्वालाःflames of the fire of the sage’s anger
मुनि-क्रोध-अनल-ज्वालाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + क्रोध (प्रातिपदिक) + अनल (प्रातिपदिक) + ज्वाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine; ज्वाला), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); षष्ठी/तत्पुरुष-श्रृङ्खला: 'of sage' + 'anger' + 'fire' + 'flames'
समन्तात्from all sides
समन्तात्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: 'from all sides')
द्यानशुःswift, darting
द्यानशुः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्यानशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); (काव्यप्रयोगः)
दिशःthe directions
दिशः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)
व्याल-उदर-औग्र-कुहराःhaving fierce cavernous hollows like a serpent’s belly
व्याल-उदर-औग्र-कुहराः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्याल (प्रातिपदिक) + उदर (प्रातिपदिक) + उग्र (प्रातिपदिक) + कुहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); बहुव्रीहिः: 'having fierce cavities like the belly of a serpent'
ज्वालाःflames
ज्वालाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootज्वाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
सत्being, existing
सत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत् (प्रातिपदिक; √अस्-धातोः शतृ/कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); शतृ-प्रत्ययान्त (present participle)
नेत्र-निर्गताःissued from (his) eyes
नेत्र-निर्गताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनेत्र (प्रातिपदिक) + निर्गत (प्रातिपदिक; √गम्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त, निर्-उपसर्ग)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); तत्पुरुषः: 'from the eyes' + 'gone out/issued' (क्त)