Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 45
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
इत्युक्त्वा भगवानौर्वस्तत्रैवान्तरधाद्विभुः / राजा च तत्तथा चक्रे यथौर्वेण समीरितम्
Transliteration
ityuktvā bhagavānaurvastatraivāntaradhādvibhuḥ / rājā ca tattathā cakre yathaurveṇa samīritam
Translation
یہ کہہ کر بھگوان اوروَ وہیں غائب ہو گئے؛ اور راجہ نے بھی اوروَ کے کہے کے مطابق ویسا ہی کیا۔
Word by Word
इतिthus; saying
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)
उक्त्वाhaving spoken
उक्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); 'having said'
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
और्वःAurva (the sage)
और्वः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऔर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ऋषि-नाम
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
एवindeed; just
एव:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
अन्तरधात्disappeared
अन्तरधात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअन्तर्धा (धातु)
Formलुङ्-लकार (aorist/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
विभुःthe mighty one
विभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणरूपेण (as epithet)
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; 'that (act/thing)'
तथाso; in that manner
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
चक्रेdid; performed
चक्रे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (manner-relative)
और्वेणby Aurva
और्वेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootऔर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
समीरितम्spoken; declared
समीरितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-ईर् (धातु) + क्त (प्रत्यय) → समीरित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; 'that which was stated' (refers to तत्)