Previous Verse
Next Verse

Shloka 83

हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः

Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu

चरन्तु मम पुत्रास्ते सप्त ये प्रथमे गणे / द्वितीयश्चापि मेघेभ्य आसूर्यात्प्रवहस्ततः

carantu mama putrāste sapta ye prathame gaṇe / dvitīyaścāpi meghebhya āsūryātpravahastataḥ

میرے وہ سات بیٹے جو پہلے گن میں ہیں، وہ گردش کریں؛ اور دوسرا گن بادلوں سے لے کر سورج کے نیچے تک ‘پروہ’ کہلاتا ہے۔

चरन्तुlet (them) move / may (they) roam
चरन्तु:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलोट् (Imperative/आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural), परस्मैपद
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formषष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (singular), सर्वनाम
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचन (plural)
तेthose / they
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; सर्वनाम
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (प्रातिपदिक/संख्या)
Formसंख्याविशेषण (numeral adjective), अव्ययवत्/अविकारी; here qualifying ‘पुत्राः’ (plural)
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
प्रथमेin the first
प्रथमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन; ‘गणे’ इति विशेषण
गणेgroup
गणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन
द्वितीयःthe second
द्वितीयः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; (गणः) इति अध्याहृतं
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव (also)
मेघेभ्यःfrom the clouds
मेघेभ्यः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootमेघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/अपादान), बहुवचन
up to
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootआ (अव्यय/उपसर्ग)
Formउपसर्ग/अव्यय, ‘आ … तः’ = ‘up to … from’ (range marker)
सूर्यात्from the sun
सूर्यात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/अपादान), एकवचन
प्रवहःPravaha (name of a moving group/stream)
प्रवहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रवह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; (गणः) इति अध्याहृतं
ततःfrom there / thence
ततः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अपादानार्थक/दिशाबोधक (from there/from)