Shloka 55
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
कुशप्लवनमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम् / शक्रस्तु समुपश्रुत्य संवादं तं तयोः प्रभुः
Transliteration
kuśaplavanamāsādya tapastepe sudāruṇam / śakrastu samupaśrutya saṃvādaṃ taṃ tayoḥ prabhuḥ
Translation
کُشپلوَن کے جنگل میں پہنچ کر اس نے نہایت سخت تپسیا کی۔ ادھر پروردگار شکْر نے ان دونوں کی گفتگو سن لی۔
Word by Word
कुशप्लवनम्Kuśaplavan(a) (a place)
कुशप्लवनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुश (प्रातिपदिक) + प्लवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (कुशैः प्लवनम्/कुशसम्बद्धं प्लवनम्)
आसाद्यhaving reached
आसाद्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootआ-√सद् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
तपःausterity; penance
तपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तेपेperformed (austerity)
तेपे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√तप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
सुदारुणम्very severe
सुदारुणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + दारुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपसर्गपूर्वक विशेषण
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुbut; indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)
समुपश्रुत्यhaving heard
समुपश्रुत्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम्-उप-√श्रु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
संवादम्conversation
संवादम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंवाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तम्that
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तयोःof the two (of them)
तयोः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, द्विवचन; सर्वनाम
प्रभुःthe lord
प्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन