Shloka 54
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
तामालभ्य स्वभवनं जगाम भगवानृषिः / गते भर्त्तरि सा देवी दितिः परमहर्षिता
Transliteration
tāmālabhya svabhavanaṃ jagāma bhagavānṛṣiḥ / gate bharttari sā devī ditiḥ paramaharṣitā
Translation
اسے چھو کر بھگوان رشی اپنے آشرم کو چلے گئے۔ شوہر کے چلے جانے پر دیوی دِتی نہایت مسرور ہوئی۔
Word by Word
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
आलभ्यhaving touched / having taken hold of
आलभ्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootआ-√लभ् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
स्वभवनम्his own abode
स्वभवनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + भवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य भवनम्)
जगामwent
जगाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भगवान्venerable; divine
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ऋषिःthe sage
ऋषिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
गतेwhen (he) had gone
गते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Root√गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
भर्तरिin/when the husband (was)
भर्तरि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
देवीthe goddess
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दितिःDiti
दितिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
परमहर्षिताexceedingly delighted
परमहर्षिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक) + हर्षित (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (परमा हर्षिता)