Shloka 43
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
कुंभगर्त्तो दयो भोजः कुञ्चिरित्येवमा दयः / शकुनी पूतना चैव कन्ये द्वे तु बलेः स्मृते
Transliteration
kuṃbhagartto dayo bhojaḥ kuñcirityevamā dayaḥ / śakunī pūtanā caiva kanye dve tu baleḥ smṛte
Translation
کُمبھگرت، دَیَ، بھوج اور کُنچِر—یہ سب ‘دَیَ’ کہلاتے ہیں۔ شکُنی اور پوتنا بھی؛ اور بَلی کی دو کنیاں بھی یاد کی جاتی ہیں۔
Word by Word
कुंभगर्त्तःKumbhagarta (a name)
कुंभगर्त्तः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकुंभगर्त्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कुंभस्य गर्त्तः (षष्ठी-तत्पुरुष)
दयःDaya (a name)
दयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
भोजःBhoja (a name)
भोजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभोज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कुञ्चिरिKuñciri (a name)
कुञ्चिरि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुञ्चिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (नाम)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
एवम्in this manner
एवम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formरीत्यर्थक अव्यय (adverb)
आup to / as far as
आ:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय; मर्यादा/आवधि-सूचक (up to, as far as)
दयःthe Dayas (named persons)
दयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन (समूह-निर्देशः)
शकुनीŚakunī (a name)
शकुनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशकुनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पूतनाPūtanā (a name)
पूतना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपूतना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
कन्येtwo daughters/maidens
कन्ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन
द्वेtwo
द्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; संख्याविशेषण
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/पक्षान्तरे अव्यय (particle: but/indeed)
बलेःof Bali
बलेः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
स्मृतेare remembered/mentioned
स्मृते:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः—‘are remembered/mentioned’