Shloka 11
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
आख्यानमानुपूर्व्येण महर्षिः कश्यपो यथा / तं दृष्ट्वा ऋषयस्तस्य नाम कुर्वन्ति वर्द्धितम्
Transliteration
ākhyānamānupūrvyeṇa maharṣiḥ kaśyapo yathā / taṃ dṛṣṭvā ṛṣayastasya nāma kurvanti varddhitam
Translation
مہارشی کشیپ نے جیسے ترتیب سے آکھ्यान سنایا؛ اسے دیکھ کر رشیوں نے اس کا نام بڑھا کر مشہور کر دیا۔
Word by Word
आख्यानम्narration/account
आख्यानम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootआख्यान (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
आनुपूर्व्येणin due sequence
आनुपूर्व्येण:
करण (Karaṇa/Instrument; manner)
TypeNoun
Rootआनुपूर्व्य (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
महर्षिःthe great sage
महर्षिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
कश्यपःKaśyapa
कश्यपः:
कर्ता (Karta; apposition)
TypeNoun
Rootकश्यप (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); महर्षेः विशेषण/सम्बोधन-नाम
यथाas/just as
यथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक अव्यय (as/according as)
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वक्रिया (Prior action)
TypeIndeclinable
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) अव्यय; पूर्वकालिक क्रिया
ऋषयःsages
ऋषयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine/Neuter)
नामname
नाम:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
कुर्वन्तिmake
कुर्वन्ति:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमा (3rd person), बहुवचन (Plural)
वर्द्धितम्augmented/increased
वर्द्धितम्:
विशेषण (Qualifier of nāma)
TypeAdjective
Rootवर्द्धित (कृदन्त; √वृध् धातु)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) — नाम्नः विशेषण