Shloka 10
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
कॢप्त तत्रासनं चैकं होतुरर्थे हिरण्यम् / निषसाद सगर्भो ऽत्र तत्रासीनः शशंस च
Transliteration
kḷpta tatrāsanaṃ caikaṃ hoturarthe hiraṇyam / niṣasāda sagarbho 'tra tatrāsīnaḥ śaśaṃsa ca
Translation
وہاں ہوتَر کے لیے ایک سونے کا آسن مقرر کیا گیا؛ سَگَربھ وہاں بیٹھا اور آسن پر بیٹھ کر ستوتی کرنے لگا۔
Word by Word
कॢप्तम्prepared
कॢप्तम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकॢप्त (कृदन्त; √कॢप् धातु)
Formप्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
आसनम्a seat
आसनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootआसन (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एकम्one
एकम्:
विशेषण (Qualifier of āsanam)
TypeAdjective
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); संख्या-विशेषण
होतुःof the Hotṛ priest
होतुः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
अर्थेfor (the purpose of)
अर्थे:
प्रयोजन (Purpose/Locative)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); प्रयोजनार्थे ‘for the purpose’
हिरण्यम्gold
हिरण्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootहिरण्य (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
निषसादsat down
निषसाद:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootनि-√सद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमा (3rd person), एकवचन (Singular)
सगर्भःpregnant/with embryo (bearing)
सगर्भः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootस-गर्भ (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); उपपद-तत्पुरुष ‘गर्भेण सह/गर्भयुक्तः’
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb)
आसीनःseated
आसीनः:
कर्ता (Karta; participial)
TypeAdjective
Rootआसीन (कृदन्त; √आस् धातु)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); भूतकृदन्त/क्त (PPP/participle) ‘seated’
शशंसrecited/praised
शशंस:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√शंस् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमा (3rd person), एकवचन (Singular)
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)