Shloka 61
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
सर्वलक्षणसंपन्ने नवयौवनगोचरे / प्रिये सन्निहिते तस्य नित्यं प्रियहिते रते
Transliteration
sarvalakṣaṇasaṃpanne navayauvanagocare / priye sannihite tasya nityaṃ priyahite rate
Translation
وہ ہر نیک علامت سے آراستہ، نوخیزی کی بہار میں تھیں۔ محبوبہ بن کر وہ ہمیشہ اس کے قریب رہتیں اور اس کے پسندیدہ بھلے کاموں میں مشغول رہتیں۔
Word by Word
सर्व-लक्षण-संपन्नेpossessing all auspicious marks
सर्व-लक्षण-संपन्ने:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + लक्षण (प्रातिपदिक) + संपन्न (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘possessed of all auspicious marks’
नव-यौवन-गोचरेin the bloom of youth
नव-यौवन-गोचरे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक) + यौवन (प्रातिपदिक) + गोचर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘within the range of fresh youth’ i.e., in the bloom of youth
प्रियेbeloved
प्रिये:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘dear/beloved’ (qualifies the two wives)
सन्निहितेpresent (near him)
सन्निहिते:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्+नि+√धा (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle) used adjectivally; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘present/near’
तस्यof him; his
तस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Adverb)
प्रिय-हितेin what is dear and beneficial
प्रिय-हिते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक) + हित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; ‘in what is dear and beneficial’ (locative of sphere)
रतेdelighting; devoted
रते:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√रम् (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle) used adjectivally; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘delighting/engaged’ (qualifies the two wives)