Shloka 46
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
अयत्नेनैव युद्धेषु भवता रिपवो हि यत् / दिष्ट्यारूढप्रतिज्ञेन मम मानयता वचः
Transliteration
ayatnenaiva yuddheṣu bhavatā ripavo hi yat / diṣṭyārūḍhapratijñena mama mānayatā vacaḥ
Translation
یہ بھی خوش بختی ہے کہ جنگوں میں تم نے بغیر زیادہ کوشش کے دشمنوں کو مغلوب کیا؛ کیونکہ تم نے عہد پر قائم رہ کر میرے قول کی لاج رکھی۔
Word by Word
अयत्नेनwithout effort
अयत्नेन:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootअयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; भाववाचक (effortlessness)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
युद्धेषुin battles
युद्धेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
भवताby you
भवता:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; आदरार्थ (honorific)
रिपवःenemies
रिपवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरिपु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)
यत्since/that
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक अव्यय/यत्-शब्दः; कारण/सम्बन्धार्थ (since/that)
दिष्ट्याby good fortune
दिष्ट्या:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootदिष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘by good fortune’
आरूढ-प्रतिज्ञेनby (you) who have taken up a vow
आरूढ-प्रतिज्ञेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootआ-रुह् (धातु) + प्रतिज्ञा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष (आरूढा प्रतिज्ञा येन)
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी, एकवचन
मानयताhonouring
मानयता:
Karana (करण)
TypeVerb
Rootमानय् (धातु; √मान् causative)
Formकृदन्त: शतृ-प्रत्यय (present participle) ‘मानयत्’; पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘honouring’
वचःwords
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन