Shloka 31
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
सुरराज इव श्रीमान्सभां समगमच्छनैः / संप्रविश्य सभां दिव्यामनेकनृपसेविताम्
Transliteration
surarāja iva śrīmānsabhāṃ samagamacchanaiḥ / saṃpraviśya sabhāṃ divyāmanekanṛpasevitām
Translation
وہ جلال و شان میں گویا دیوراج اندَر کی مانند آہستہ آہستہ دربار تک پہنچا؛ اور اس نورانی سبھا میں داخل ہوا جس کی خدمت میں بہت سے راجے حاضر تھے۔
Word by Word
सुर-राजःthe king of gods (Indra)
सुर-राजः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सुराणां राजा’
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (like/as)
श्रीमान्splendid/fortunate
श्रीमान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रीमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण—‘राजा’ (अध्याहृत)
सभाम्assembly hall
सभाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
समगमत्went/approached
समगमत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√गम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शनैःslowly
शनैः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण अव्यय (adverb: slowly)
संप्रविश्यhaving entered
संप्रविश्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-√विश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having entered’
सभाम्the hall
सभाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
दिव्याम्divine/splendid
दिव्याम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषण—‘सभाम्’
अनेक-नृप-सेविताम्attended by many kings
अनेक-नृप-सेविताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअनेक (प्रातिपदिक) + नृप (प्रातिपदिक) + सेवित (प्रातिपदिक; √सेव् धातोः क्त)
Formक्त (PPP) समासान्त विशेषण; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण—‘सभाम्’; ‘अनेकैः नृपैः सेविता’