Shloka 2
Vasiṣṭha-gamana
Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara
Devanagari script
सर्वसंपद्गणोपेतः सर्वधर्मार्थतत्त्ववित् / वयसैव स बालो ऽभूत्कर्मणा वृद्धसंमतः
Transliteration
sarvasaṃpadgaṇopetaḥ sarvadharmārthatattvavit / vayasaiva sa bālo 'bhūtkarmaṇā vṛddhasaṃmataḥ
Translation
وہ ہر طرح کی دولت و نعمت سے آراستہ تھا اور دھرم و ارتھ کے تत्त्व کو جاننے والا تھا۔ عمر میں تو وہ بچہ تھا، مگر اعمال کے سبب بزرگوں کی طرح معتبر سمجھا جاتا تھا۔
Word by Word
sarva-saṃpat-gaṇa-upetaḥendowed with all collections of prosperity
sarva-saṃpat-gaṇa-upetaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva-saṃpat-gaṇa-upeta (प्रातिपदिक; कृदन्त-आधारित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त (PPP) ‘उपेत’ = endowed; बहुपद-समास (all + wealth + multitude)
sarva-dharma-artha-tattva-vitknower of the truths of all dharma and artha
sarva-dharma-artha-tattva-vit:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva-dharma-artha-tattva-vit (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘वित्’ (knower) as noun-adjective; विशेषणम्
vayasāby age
vayasā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvayas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु-भावे
evaindeed/only
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
bālaḥa boy
bālaḥ:
Karta (कर्ता/विधेय)
TypeNoun
Rootbāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate nominative)
abhūtwas/became
abhūt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलुङ् (Aorist/लुङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
karmaṇāby deeds
karmaṇā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/हेतु
vṛddha-saṃmataḥapproved by the elders
vṛddha-saṃmataḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvṛddha-saṃmata (प्रातिपदिक; कृदन्त-आधारित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त (PPP) ‘संमत’ = approved/esteemed; विशेषणम् (of saḥ)