Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Vasiṣṭha-gamana

Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara

स्मरन्पूर्वकृतं वैरं हैहयानभ्यवर्त्तत / ततस्तस्य नृपैः सार्द्धं समग्ररथकुञ्जरैः

smaranpūrvakṛtaṃ vairaṃ haihayānabhyavarttata / tatastasya nṛpaiḥ sārddhaṃ samagrarathakuñjaraiḥ

پہلے کیے گئے عداوت کو یاد کرکے وہ ہیہَیوں پر چڑھ آیا؛ پھر رتھوں اور ہاتھیوں سے آراستہ بادشاہوں کے ساتھ اس کا سامنا ہوا۔

smaranremembering
smaran:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√smṛ (स्मृ धातु)
FormPresent active participle (शतृ), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
pūrva-kṛtampreviously done
pūrva-kṛtam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpūrva (प्रातिपदिक) + kṛta (कृ धातु, क्त)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); karmadhāraya: ‘previously done’ qualifying vairaṃ
vairamenmity
vairam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvaira (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
haihayānthe Haihayas
haihayān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothaihaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन)
abhyavarttataadvanced against, attacked
abhyavarttata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootabhi√vṛt (वृत् धातु)
FormLaṅ (लङ्, Imperfect/Past), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAdverb (ततः = thereafter/from there)
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
nṛpaiḥwith kings
nṛpaiḥ:
Sahakāraka (सह/सहयोग)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)
sārddhamtogether with
sārddham:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootsārddham (अव्यय)
FormPrepositional adverb (सहार्थक अव्यय) governing instrumental
samagra-ratha-kuñjaraiḥwith complete chariots and elephants
samagra-ratha-kuñjaraiḥ:
Sahakāraka (सह/सहयोग)
TypeNoun
Rootsamagra (प्रातिपदिक) + ratha (प्रातिपदिक) + kuñjara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन); dvandva: rathāś ca kuñjarāś ca; samagra qualifies the whole compound