Shloka 32
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
क्षत्रं प्रति ततो रोषं विमुच्यास्मत्प्रियेप्सया / शममा प्नुहि भद्रं ते स ह्यस्माकं परं बलम्
Transliteration
kṣatraṃ prati tato roṣaṃ vimucyāsmatpriyepsayā / śamamā pnuhi bhadraṃ te sa hyasmākaṃ paraṃ balam
Translation
پس تم کشتری کے خلاف اپنا غصہ چھوڑ دو، ہمارے محبوب کی خواہش کے لیے سکون و شَم حاصل کرو؛ تمہارا بھلا ہو—وہی ہماری اعلیٰ ترین قوت ہے۔
Word by Word
क्षत्रम्the kṣatriya order/kingship
क्षत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; object with prati
प्रतिtowards/against
प्रति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/उपपद-अव्यय (preposition-like) = ‘towards/against’
ततःtherefore/then
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततस् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) = ‘therefore/then/from that’
रोषम्anger
रोषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; object of vimucya
विमुच्यhaving given up
विमुच्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + मुच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive); धातु: मुच्, उपसर्ग: वि; ‘having released’
अस्मत्-प्रिय-ईप्सयाout of desire to please us / to obtain what is dear to us
अस्मत्-प्रिय-ईप्सया:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootअस्मत् + प्रिय + ईप्सा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: अस्माकं प्रियस्य ईप्सा = ‘desire for what is dear to us’
शमम्calmness/peace
शमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; object of āpnuhi
आप्नुहिattain
आप्नुहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआप् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भद्रम्good fortune
भद्रम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; आशीर्वादार्थक प्रयोग ‘good (be)’
तेto you/for you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (6th/4th), एकवचन; enclitic pronoun; here dative/genitive ‘to you/for you’
सःthat/it (he)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; pronoun
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle) giving emphasis/causal nuance
अस्माकम्of us/our
अस्माकम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; genitive pronoun
परम्supreme
परम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; adjective to balam
बलम्strength
बलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; predicate nominative