Shloka 23
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
ऊचुस्तत्पितरः सर्वे ऽदृश्या भूत्वान्तरिक्षगाः / पितर ऊचुः महत्कर्म कृतं वीर भवतान्यैः सुदुष्करम्
Transliteration
ūcustatpitaraḥ sarve 'dṛśyā bhūtvāntarikṣagāḥ / pitara ūcuḥ mahatkarma kṛtaṃ vīra bhavatānyaiḥ suduṣkaram
Translation
اس کے سب پِتر اَدِرش ہو کر فضا میں ٹھہرے اور بولے— “اے بہادر! تم نے عظیم کارنامہ کیا ہے، جو دوسروں کے لیے نہایت دشوار ہے۔”
Word by Word
ऊचुःthey said
ऊचुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
तत्-पितरःhis ancestors
तत्-पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
सर्वेall
सर्वे:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
अदृश्याःinvisible
अदृश्याः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअदृश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund), पूर्वक्रिया
अन्तरिक्ष-गाःmoving in the sky
अन्तरिक्ष-गाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक) + ग (प्रातिपदिक; √गम् से)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (going in the sky)
पितरःthe ancestors
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
महत्-कर्मa great deed
महत्-कर्म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (great deed)
कृतम्has been done
कृतम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे प्रयोग (has been done)
वीरO hero
वीर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative/सम्बोधन), एकवचन
भवताby you
भवता:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (instrumental/करण), एकवचन
अन्यैःby others
अन्यैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
सु-दुष्करम्very difficult
सु-दुष्करम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + दुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (very difficult)