Shloka 8
Bhārgava’s Resolve after His Father’s Slaying
Parashurama’s Vow against the Kshatriyas
Devanagari script
मातुरर्थे कृतां पूर्वं प्रतिज्ञां सत्यसंगरः / दृढीचकार हृदये सर्वक्षत्रवधोद्यतः
Transliteration
māturarthe kṛtāṃ pūrvaṃ pratijñāṃ satyasaṃgaraḥ / dṛḍhīcakāra hṛdaye sarvakṣatravadhodyataḥ
Translation
اپنے وعدے کے سچے، انہوں نے اپنی ماں کی خاطر پہلے کیے گئے عہد کو اپنے دل میں پختہ کیا، اور تمام کھشتریوں کو قتل کرنے کے لیے تیار ہو گئے۔
Word by Word
mātuḥof (his) mother
mātuḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
arthefor the sake (purpose)
arthe:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अर्थे = ‘for the sake/purpose’ (locative of purpose)
kṛtāmmade, undertaken
kṛtām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛ (धातु) → kṛta (भूतकृदन्त/क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषण
pūrvamformerly, earlier
pūrvam:
Kāla (काल/Time)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
pratijñāmvow, promise
pratijñām:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootpratijñā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
satya-saṃgaraḥone whose resolve/pledge is true
satya-saṃgaraḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsatya (प्रातिपदिक) + saṃgara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः कर्मधारय (descriptive): ‘सत्यः संगरो यस्य/सत्यसंगरः’
dṛḍhī-cakāramade firm, strengthened
dṛḍhī-cakāra:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootdṛḍhī (नामधातु/अव्ययभाव) + kṛ (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; अर्थः ‘दृढं चकार’ (made firm)
hṛdayein (his) heart
hṛdaye:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Roothṛdaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
sarva-kṣatra-vadha-udyataḥready to slay all kṣatriyas
sarva-kṣatra-vadha-udyataḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + kṣatra (प्रातिपदिक) + vadha (प्रातिपदिक) + udyata (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुष; udyataḥ = ‘उद्यतः’ (ready/intent)